wejdź na www.metanoja.pl

Posts tagged ‘lęk społeczny’

Negatywne konsekwencje lęku i nieśmiałości

  Kiedy nieśmiałość i lęk społeczny plasują się gdzieś między stopniem umiarkowanym a nadmiernym, możemy mieć do czynienia z daleko idącymi konsekwencjami. Mogą mieć one wpływ na nasze życie towarzyskie i zawodowe, nie wspominając o nastrojach i stylu życia.

 Życie towarzyskie:

Wiele osób ogranicza swoje życie do tego stopnia, że nie są w stanie zawierać i podtrzymywać ani przyjaźni, ani relacji miłosnych. Skutkiem tego jest samotność.

 Życie zawodowe:

Uczniowie i studenci z lękiem społecznym wylatują ze szkół i uczelni, co ogranicza ich możliwości wyboru przyszłego zawodu. Są też ludzie tacy jak Teresa i Brad, którzy mają ciekawe zawody, ale żadne z nich nie skorzystało z możliwości awansu i rozwoju zawodowego, ponieważ drżeli na myśl o kolejnej rozmowie kwalifikacyjnej lub też obawiali się, że nie sprostają wymaganiom na nowym stanowisku. Niektórzy, jak Sammy, decydują się na pracę na nocnej zmianie, byle tylko uniknąć kontaktów z ludźmi. Wreszcie inni są bezrobotni. Andy woli pozostawać bez pracy, niż narażać się na nieznośny stres, o jaki przyprawia go przebywanie wśród ludzi. Malcolm wolałby pracować, ale oferty pracy nie pojawiają się albo dlatego, że szczęście mu nie sprzyja, albo dlatego, iż nie potrafi się zaprezentować pewnie.

 Depresja:

Trzydzieści pięć procent ludzi z lękiem społecznym doświadcza przynajmniej jednego epizodu depresji w ciągu swego życia. Trudno powiedzieć, w jakim stopniu depresja jest rezultatem życia pełnego ograniczeń, związanego z lękiem społecznym, a w jakim stopniu wynika z działania innych czynników. Jeśli podejrzewasz, że masz depresję, udaj się do lekarza rodzinnego.

 Alkoholizm:

Około piętnastu procent osób cierpiących na głęboki lęk społeczny ma również problem z alkoholem. Wiele z nich przyznaje, że „leczą się sami”, czyli wypijają dla kurażu przed stresującym spotkaniem z ludźmi. Ironia sytuacji, kiedy zażywa się alkoholu, żeby poradzić sobie z lękiem społecznym, polega na tym, że u ludzi z problemem alkoholowym lęk społeczny może się z czasem pogłębiać. Nie mają oni okazji do wchodzenia w sytuacje społeczne bez sztucznej alkoholowej odwagi. W konsekwencji tego nie mogą być pewni, że poradzą sobie w takiej sytuacji bez alkoholu. (Pełniejszy obraz chemicznego oddziaływania alkoholu na lęk zawiera część druga książki, Ciało).

 Zaburzenia jedzenia:

Lękowi społecznemu mogą również towarzyszyć zaburzenia jedzenia. Brałam udział w warsztatach, na których kilka kobiet, dawniej cierpiących na anoreksję, zgodziło się opowiedzieć o tym, jak lęk i niepokój wciągnęły je w stosowanie głodowych diet. Refren, jaki się powtarzał w ich wypowiedziach, przypominał boleśnie to, co słyszałam od moich klientek z lękiem społecznym. Te odważne kobiety opisywały, jak ich wewnętrzny głos powtarzał: „Jeśli będziesz do niczego, ludzie nie będą cię lubić. Jeżeli okażesz słabość, powiedzą, że jesteś ułomna”. Przy tym nie potrafiły się przeciwstawić tym wewnętrznym komunikatom, bo krępowały je milczenie, wstyd i skrytość. Podobieństwa między lękiem społecznym a zaburzeniami jedzenia są nieuniknione.

Dobra wiadomość

Nie jesteśmy raz na zawsze skazani na lęk społeczny. Jest on czymś płynnym. Można zmienić jego postać i nasilenie. Z całą pewnością można go zredukować. W gruncie rzeczy lęk społeczny należy do stanów, które dobrze poddają się aktywnej interwencji. Kiedy okiełznasz swój lęk i zredukujesz go do poziomu normalnego lub umiarkowanego, być może z zachwytem stwierdzisz, że lęk ten często okaże się naszym przyjacielem, a nie wrogiem. Ma swoje dobre strony, które mogą wam pomóc w odniesieniu sukcesu w życiu towarzyskim i zawodowym. Na dalszych kartach tej książki dowiecie się, jak zapoczątkować tę nową relację ze swoją nieśmiałością i lękiem społecznym. Przede wszystkim trzeba zmienić swoją postawę wobec nich.

Podsumowanie

  Lęk społeczny to strach przed oceną i osądzeniem w sytuacjach społecznych.

 Objawy lęku społecznego pojawiają się w trzech sferach: ciała, umysłu i działania.

 Nieśmiałość może być jawna lub ukryta. Lęk społeczny może być specyficzny lub uogólniony.

 Skala objawów nieśmiałości i lęku społecznego rozciąga się od poziomu normalnego po nadmierny.

 Obecnie pięćdziesiąt procent populacji ocenia siebie jako ludzi nieśmiałych. Około trzynastu procent doświadcza lęku nadmiernego zwanego też fobią społeczną lub społecznym zaburzeniem lękowym.

 Na rozwój lęku społecznego składają się biochemia organizmu, genetyka i wpływ środowiska.

 Nadmierny lęk społeczny może prowadzić do poczucia osamotnienia, trudności w znalezieniu pracy, depresji i alkoholizmu. Często łączy się z zaburzeniami jedzenia.

 Nadmierną nieśmiałość można zredukować, a lęk społeczny dobrze reaguje na aktywną interwencję.

ZOBACZ JAK BYĆ SZCZĘŚLIWYM BEZ LĘKU I NIEŚMIAŁOŚCI>>>

 

ODBIERZ PREZENTY>>>

Przyczyny nieśmiałości i lęku społecznego

Dlaczego nieśmiałość i lęk społeczny są dla jednych tylko lekką niedogodnością, podczas gdy u innych prowadzą do kompletnego rozstroju? Co tłumaczy tak rozmaite przeżywanie lęku społecznego? Dlaczego niektóre osoby najczęściej nękane są przez doznania somatyczne, a innych najbardziej dręczą niespokojne myśli? Dlaczego dentysta Jake swobodnie przemawia do pięćsetosobowej publiczności, a nie potrafi być sobą w rozmowie z pojedynczym osobnikiem? Dlaczego Steve, miłośnik przyrody, traci głaowę niemal w każdej sytuacji, kiedy ma do czynienia z ludźmi, czy będzie to pojedyncza osoba, czy pięć osób, nie mówiąc już o pięciuset? Jakie czynniki składają się na rozwój nieśmiałości i lęku społecznego?

Większość naukowców i autorów zgadza się, że nie ma jakiegoś pojedynczego czynnika, który prowadziłby do lęku społecznego. Zwykle mamy raczej do czynienia z nakładaniem się kilku powodów związanych z biochemią organizmu, dziedziczeniem, doświadczeniami wczesnego dzieciństwa i późniejszych etapów życia. Biochemiczna reakcja na stres ma szczególne znaczenie u tych osób, które doświadczają przykrych dolegliwości somatycznych lub fizycznego rozstroju w podczas napadu lęku społecznego. W ostatnich latach wiele badań poświęcono przeżyciom traumatycznym i pracy ludzkiego mózgu, ze szczególnym uwzględnieniem podwyższonej reakcji na stres. Szczegółowo omówimy to zagadnienie w rozdziale 3. Niewykluczone, że u niektórych osób następuje „rozregulowanie” wytwarzania tych związków chemicznych, które w normalnych warunkach pozwalają naszemu układowi nerwowemu pracować w optymalny sposób. Innymi słowy, pod wpływem urazów układ nerwowy osoby wyczerpanej psychicznie może stać się nadwrażliwy. Na najlżejsze bodźce reaguje niewspółmiernie.

Badania nad rodzinami i rodzeństwami bliźniaczymi wykazały, że występowanie lęku społecznego może być rodzinne. Nie oznacza to, że dziedziczymy lęk społeczny jako taki. Dziedziczymy skłonność do niego. Jesteśmy nieco bardziej wrażliwi, trochę bardziej podatni na bodźce z zewnątrz. Ważne jest jednak, żeby pamiętać, iż geny nie działają w izolacji od innych czynników. Wpływ genów wchodzi w interakcję z wpływem najbliższego otoczenia.

Najbliższe środowisko może mieć ogromny wpływ na to, czy dojdzie do rozwoju silnej nieśmiałości i lęku społecznego, czy też nie. Można tu wymienić wiele czynników, między innymi:

  więzi zadzierzgnięte w niemowlęctwie i reakcja na stres – to znaczy kojący lub drażniący wpływ rodziców lub opiekunów na układ nerwowy dziecka, utrwalanie w dziecku stanu pobudzenia i nieufności,

 komunikaty ze strony rodziny – komunikaty pozytywne, które u dziecka wywołują poczucie, że jest kochane, szanowane i bezpieczne, oraz komunikaty negatywne, takie jak krytykowanie, zaniedbywanie, wykorzystywanie, zawstydzanie lub nadopiekuńczość, które wywołują poczucie niezadowolenia z siebie, niską samoocenę, brak poczucia bezpieczeństwa, niepewność, poczucie utraty gruntu pod nogami, nieadekwatności,

 etykietka nieśmiałego – rodzic przekazuje komunikat, że nieśmiałość jest „złą, niepożądaną cechą”, zamiast akceptować dziecko takim, jakie jest,

 ograniczające wzorce rodzinne – stawianie dziecka w trudnych sytuacjach, które prowadzą do lęków społecznych, na przykład życie w izolacji, przekonanie, że dorosłym wszystko wolno, stereotyp: „Dzieci i ryby głosu nie mają”, skąpa lub żadna komunikacja werbalna, brak czułości i pieszczot, brak otwartego wyrażania myśli i uczuć, nieustabilizowany tryb życia, nieasertywni lub nieśmiali rodzice lub krewni, którzy stają się wzorcem nieśmiałości, nadmierna dbałość rodziców lub opiekunów o aprobatę innych,

 dokuczanie i znęcanie się – w dzieciństwie częste ze strony rodzeństwa lub rówieśników z klasy, często z powodu rzeczy, nad które nie ma się wpływu, na przykład piegi, otyłość, noszenie okularów; bardzo wyniszczające psychicznie, kiedy dokucza nam cała grupa,

 akceptacja rówieśników – w szczególności u nastolatków, kiedy odstawanie od przeciętnej ma ogromne znaczenie,

 „inność” – wszystkie fizyczne, społeczne lub emocjonalne cechy, które odróżniają jednostkę od innych, poczucie wyrzucenia poza nawias z powodu na przykład bardzo niskiego lub wysokiego wzrostu, deformacji i defektów ciała, orientacji seksualnej, rasy, ubóstwa, pochodzenia etnicznego,

 urazy psychiczne – na jakimkolwiek etapie życia; także reakcje innych i wewnętrzne reakcje, które prowadzą do nieśmiałości lub lęku społecznego okoliczności życiowe – między innymi nieobycie w sytuacjach społecznych z powodu izolacji fizycznej (zamieszkiwanie na odległej wsi, praca za granicą), rozwodu, owdowienia, przejścia na emeryturę, lub z powodu nowych wyzwań, takich jak zmiana pracy, miejsca zamieszkania, utrata bliskiej osoby lub zdrowia.

 WIĘCEJ O NIEŚMIAŁOŚCI I LĘKU ZNAJDZIESZ TUTUAJ>>>

 

ODBIERZ PREZENTY>>>

Objawy lęku społecznego

Oto fragment książki „Żyj pełnią życia pomimo lęku i nieśmiałości

Objawy lęku społecznego dają o sobie znać w trzech sferach: ciała, umysłu i działania.

Oto lista rozmaitych sposobów odczuwania lęku społecznego. Zaznacz te, które ciebie dotyczą. Dodaj inne w przeznaczonym do tego miejscu.

Ciało

bicie serca ucisk w piersiach

pulsowanie w uszach mrowienie

brak tchu ból głowy

suchość w ustach mdłości

ucisk w gardle zawroty głowy

łamiący się głos uderzenia zimna i gorąca

trudności w przełykaniu nagła potrzeba oddania moczu

utrata apetytu napięcie mięśniowe

ból żołądka skurcze mięśni twarzy

inne bóle drżenie rąk/nóg

czerwienienie się kamienny wyraz twarzy

pocenie

Inne: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Umysł

Wyobrażenia

 wyobrażanie sobie najgorszego, czasami bardzo realistycznie

wyobrażanie sobie objawów fizycznych wymienionych powyżej

wyobrażanie sobie, jak widzą nas inni (zwykle jako nerwowych, niekompetentnych nieudaczników, nawet dziwaków)

wyobrażanie sobie potwornych skutków naszych czynów

Inne: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Słowa

myśli naznaczone zmartwieniami, negatywnymi ocenami i przewidywaniami. Przykłady: „Co będzie, jeżeli się im nie spodobam?” „Oni mnie nie lubią” „Nie spodobam im się”

ograniczające przekonania i założenia. Przykłady: „Muszę to zrobić w sposób doskonały, bo inaczej mnie nie zaaprobują”; „Jeśli odniosę sukces, nie będzie to moja zasługa. Jeśli poniosę porażkę, będzie to w całości moja wina”

Inne: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Procesy myślowe

Skupienie się na sobie, obsesyjne myślenie o tym, jak jesteśmy odbierani przez innych

skupienie się na swojej następnej wypowiedzi zamiast na słowach rozmówcy kłopoty z zapamiętaniem, co mówił do nas rozmówca, ponieważ trudno nam było skupić na tym uwagę

trudności z jasnym myśleniem, uczucie pustki w głowie

Inne: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Zachowanie/działanie

Unikanie

unikanie kontaktu wzrokowego

unikanie sytuacji społecznych

bierność

wahanie

unikanie przejmowania inicjatywy

powstrzymywanie się od wyrażania opinii

zwlekanie

Poszukiwanie bezpieczeństwa

chodzenie tylko do znajomych miejsc

trzymanie się starych znajomości

zgadzanie się z większością

stonowany styl ubierania się

staranność i nienaganność stroju

nadmierna uczynność

nadmierna ugodowość

Nerwowe gesty

mówienie zbyt cicho lub zbyt głośno

mamrotanie lub jąkanie się

nerwowe chichotanie

drżenie warg

bawienie się przedmiotami

sztywność lub zwiotczenie członków

zamknięta postawa ciała

słabe umiejętności społeczne

 Inne: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Brak umiejętności społecznych zawsze był łączony z lękiem społecznym; jednakże stwierdzono, że ludzie z lękiem społecznym generalnie oceniają swoje umiejętności społeczne niżej niż obiektywny obserwator. Tym niemniej wiele osób z lękiem społecznym nie wie, jak rozpocząć rozmowę, jak ją podtrzymywać, jak radzić sobie w sytuacjach konfliktowych. Nie są pewni, jak mówić i przyjmować komplementy. Mają wątpliwości, co i kiedy powiedzieć.

Z którą z tych trzech głównych grup objawów identyfikujesz się najsilniej? Z tą związaną z umysłem, ciałem czy działaniem? Na ogół większość osób twierdzi, że najbardziej ich dręczy przesycone lękiem, negatywne myślenie. Ale jest wielu innych, którym mocno dają się we znaki objawy fizyczne lub behawioralne (związane z zachowaniem). Zastanówcie się dobrze, w jaki sposób najczęściej doznajecie lęku społecznego. Pomoże to wam zdecydować, na czym powinniście skupić energię i wysiłki, kiedy zaczniecie czynić kroki zmierzające ku zmniejszeniu lęku.

Wpływ na emocje

Oprócz działania na ciało, umysł i zachowanie lęk społeczny wpływa także na emocje. W chwilach napadu lęku społecznego wzmożone uczucie niepokoju jest zwykle jedynym, jakie świadomie przeżywamy. Przez wzmożone uczucie niepokoju rozumiem: zdenerwowanie, lęk, niepokój, strach, obawę i skrępowanie czy zażenowanie. Przykładowo, kiedy Betty zasiadła do instrumentu podczas corocznego przesłuchania muzycznego, które miało ustalić jej miejsce w szkolnej orkiestrze, poczuła aż nazbyt dobrze znajome łomotanie serca i drżenie rąk. Dopiero po powrocie do domu zaczęła być wściekła na siebie za to, że się zdenerwowała i nie zagrała lepiej. Na ogół dopiero kiedy lęk opadnie i zejdzie na drugi plan, inne emocje nabierają wyrazistości. Oprócz uczucia wściekłości Betty mogła poczuć wstyd, smutek, załamanie, mogła wydać się sobie gorsza i osamotniona. Nie włączyłam tych uczuć w główne grupy objawów zamieszczonych powyżej, z tego powodu, że chociaż możemy mieć bezpośredni wpływ na nasze ciało, nasz umysł i nasze zachowanie, nie potrafimy w bezpośredni sposób zmieniać naszych emocji. Emocje pozytywne przypłyną naturalnie, kiedy poczynimy zmiany w ciele, umyśle i działaniu.

ODBIERZ PREZENTY>>>

Skala objawów nieśmiałości i lęku społecznego

Jak objawia się lęk społeczny

Lęk społeczny i fobia społeczna to bliscy krewni. Kiedy lęk społeczny staje się nadmiernie intensywny i uporczywy w takim stopniu, że utrudnia nam funkcjonowanie wśród ludzi lub w pracy, często nazywa się go fobią społeczną lub społecznym zaburzeniem lękowym.

Możemy doświadczać różnego stopnia nieśmiałości i lęku społecznego, zależnie od indywidualnej osobowości i historii życia.

Skala objawów nieśmiałości i lęku społecznego

Objawy normalne

W przypadku większości osób nieśmiałych mamy do czynienia z nieśmiałością normalną, niesprawiającą większych kłopotów. Osoby te nie doznają obezwładniającego lęku w obliczu sytuacji społecznych. Na przykład Roger czuje pewne onieśmielenie, kiedy jego liga softballu zmienia skład co lato i musi zaznajamiać się z nowymi członkami drużyny. On dobrze wie, że potrzebuje czasu na oswojenie się z nowymi ludźmi. Takiego lęku społecznego mieszczącego się w normie doznaje większość z nas w pewnych nowych sytuacjach, ale kiedy się w nie wciągną, lęk po prostu znika.

Od łagodnych do umiarkowanych

Są ludzie, którym nieśmiałość i lęk społeczny utrudniają życie tylko w niektórych sytuacjach. Marianne jest w pracy pewna siebie, ale kiedy ma zatańczyć, czuje się, jakby miała dwie lewe nogi. Chociaż od dawna marzy o zapisaniu się na kurs tańca, boi się, jak inni będą ją odbierać, i dlatego nawet nie spróbowała wziąć kilku darmowych lekcji oferowanych w miejscowej latynoskiej restauracji.

Od umiarkowanych do nadmiernych

Około trzynastu procent ogółu ludności doświadcza nieśmiałości i lęku społecznego w takim stopniu, że albo unikają sytuacji społecznych, albo wchodzą w nie z ogromnym wewnętrznym dyskomfortem. Kiedy koleżanki z biura zapraszają Helenę na lunch albo na kolację po pracy, ona wycofuje się, odmawia, tłumacząc się sprawami do załatwienia, nieistniejącymi ważnymi spotkaniami. Najlepiej się czuje, kiedy odwiedza krąg najbliższych członków rodziny, ale kiedy zbyt wielu krewnych pojawia się u niej w domu, zwykle zamyka się w sobie.

Objawy nadmierne

Na samym końcu skali znajdujemy osoby, które tak się boją odrzucenia, że za wszelką cenę unikają ludzi i sytuacji społecznych, żeby zminimalizować nie tylko ryzyko odrzucenia, ale przede wszystkim ryzyko doświadczenia lęku. Harry wszystkie bez wyjątku weekendy spędza w domu. Chociaż często myślał sobie, że gdyby miał dziewczynę, rozwiązałby swój problem, to nie czyni żadnych kroków, żeby kogoś poznać. Zwykle powiada sobie: „I tak nikomu się nie spodobam, po co zawracać sobie głowę”.

A gdzie ty się znajdujesz na tej skali? Jeżeli mieścisz się w normie, nie musisz niepokoić się o siebie. Po prostu pogódź się z faktem, że lęk społeczny i nieśmiałość są częścią twojej osobowości. Szybko się zorientujesz, że jest wiele pięknych zalet, które idą w parze z tym poziomem lęku społecznego. Jeżeli zaś twój lęk społeczny plasuje się pomiędzy poziomem łagodnym a nadmiernym, pamiętaj, że nie musi tak być zawsze. Ludzie przesuwają się na tej skali w górę i w dół, zależnie od okoliczności życiowych, wewnętrznego hartu i siły ducha.

Książka niniejsza podsunie ci wiele nowych pomysłów na wydobywanie tych bogactw>>>

ODBIERZ PREZENTY>>>

Czym jest nieśmiałość

Nie wolno zakładać, że osoby z lękiem społecznym koniecznie muszą być nieśmiałe. A może spójrzmy z odwrotnej strony? Czy ludzie nieśmiali zawsze doznają lęku społecznego?

Nieśmiałość można podzielić na dwa główne rodzaje. Jedna postać nieśmiałości to po prostu cecha osobowości, która oznacza, że ludzie powoli przyzwyczajają się do nowych sytuacji społecznych. Taką naturalną ostrożność widzimy często u dzieci, które opornie oswajają się z obcymi osobami. Jest to zdrowa ostrożność, chroniąca maluchy przed osobami, które mogą okazać się niebezpieczne. Druga postać nieśmiałości wyrasta z obawy przed oceną. I właśnie ten rodzaj nieśmiałości jest blisko związany z lękiem społecznym. Lęk społeczny koresponduje z uczuciem niepokoju wywołanym lękiem przed oceną, natomiast nieśmiałość współbrzmi z behawioralnymi reakcjami na to uczucie lęku. Te reakcje to między innymi ostrożność i wycofanie. Według Christophera J. McCullougha, autora książki Always at Ease: Overcoming Shyness and Anxiety in Every Situation, „nieśmiałość, jak fobia, nie jest uczuciem, ale zachowaniem, próbą uniknięcia lęku”.

Z mojego doświadczenia wynika, że większość osób, które uważają się za nieśmiałe, często przeżywa lęk społeczny. Zależnie od intensywności i częstości występowania objawów ludzie doznający lęku społecznego mogą być nieśmiali lub nie. Dla praktycznych celów tej książki będę nadal używać tych słów zamiennie, częściej na korzyść lęku społecznego, ponieważ jest to termin bardziej precyzyjny i rzeczowy. On właśnie leży u podstaw nieśmiałości.

ODBIERZ PREZENTY>>>

Chmurka tagów

%d blogerów lubi to: